Welkom allemaal bij JW Broadcasting.
Ik word vergezeld door broeder Izak Marais.
Z’n echte naam is Izak...
maar wij noemen hem allemaal Saki.
Ik ben blij dat je er bent, Saki...
want er staat veel op het programma vandaag.
Maar voordat we beginnen...
kun je ons eens vertellen hoe je in de waarheid bent gekomen?
Ik heb gehoord dat dat een mooi verhaal is.
Bedankt, daar vertel ik graag iets over.
Ik ben geboren in Zuid-Afrika...
in een klein stadje genaamd Blyvooruitzicht.
Mijn vader was geen Getuige van Jehovah.
In eerste instantie bood hij tegenstand aan mijn moeder...
die wel gedoopt was.
Maar later veranderde dat en hij ondersteunde haar echt.
Mijn moeder diende Jehovah getrouw, totdat ze overleed in 2017.
Mijn grootvader en overgrootvader van mijn moederskant...
zijn begin jaren 20 in de waarheid gekomen...
simpelweg door het lezen van een traktaat.
Toen ik ongeveer tien jaar was, las ik het boek:
Wat heeft de religie voor de mensheid gedaan?
En ik was ervan overtuigd dat mijn moeder de waarheid had gevonden.
Mijn twee broers en drie zussen besloten ook Jehovah te gaan dienen...
al op jonge leeftijd.
En tot op deze dag dienen ze Jehovah allemaal nog getrouw...
op verschillende plekken in de wereld.
Mooi.
Toen ik bijna klaar was met school...
werd ik uitgenodigd om naar Bethel te komen.
Dus mijn Betheldienst begon in januari 1965 in Zuid-Afrika.
Bethel zat in de buurt van Johannesburg, in Elandsfontein.
In die tijd bestond de Bethelfamilie maar uit 55 broeders en zusters.
Ik had geen specifieke vaardigheid, opleiding of training gevolgd...
toen ik naar Bethel kwam.
In die kleine familie waren er twee oudere broeders...
die me onder hun vleugels namen...
Gert Nel en Andrew Jack, die uit Schotland kwam.
En die twee broeders wisten dat ik nog veel te leren had.
Ze leerden me hoe ik Bijbelse principes kon gebruiken...
in de school van het leven...
zoals staat in Spreuken 1:1-7.
Andrew Jack leerde me om hard te werken...
en hij herinnerde me eraan om Jehovah altijd de eer te geven.
Gert Nel, die al sinds 1947 vertaalwerk in het Afrikaans deed...
leerde me te redeneren over Bijbelse principes.
Ze zijn trouw gebleven tot het einde van hun aardse loopbaan.
Hoewel dat lang geleden is...
heeft hun voorbeeld van trouw nog steeds een diepe impact...
op Jehovah’s aanbidders in het zuiden van Afrika.
In al die jaren heb ik allerlei toewijzingen gehad:
op de vertaal afdeling, in de drukkerij, maar het langst heb ik in de schoonmaak gewerkt.
In 1976 trouwde ik met Jean die als pionier in Durban diende.
Ze is geboren in Malawi, maar ze groeide op in Zuid-Afrika.
Ze is echt een voorbeeld voor me want ze werkt altijd heel ijverig...
wat voor toewijzing ze ook heeft.
Ze heeft altijd een goede instelling...
en ze doet haar werk alsof het voor Jehovah is en niet voor mensen.
Prachtig.
Na een aantal jaar op het bijkantoor van Zuid-Afrika te hebben gediend...
werden we in 1981 overgeplaatst naar het Bethelhuis in de VS.
We hebben gediend in Wallkill, Brooklyn, Patterson...
en nu dienen we in Warwick.
Bedankt voor het delen.
Ik ben heel erg aangemoedigd door je ervaring...
en ik weet zeker dat de broeders en zusters dat ook zullen zijn.
Zou je ons misschien willen vertellen...
wat we kunnen verwachten in dit programma?
Met alle plezier, David.
Terwijl het einde van dit systeem steeds dichterbij komt...
kun je je soms gevangen en hulpeloos voelen.
Hoe kun je er dan zeker van zijn...
dat Jehovah nog steeds met je is?
Jaren geleden vond Karen vreugde bij haar geestelijke familie.
Maar haar leven in Jehovah’s dienst is niet altijd makkelijk geweest.
We zullen zien hoe haar leven er nu uitziet, in een nieuwe aflevering van:
Hoe gaat het nu met ze?
Zou jij ook meer gesprekken willen hebben in de velddienst?
De suggesties in de nieuwste aflevering van IJzer scherpt ijzer...
zullen je daar echt bij helpen.
Dit is JW Broadcasting van april 2024.
Er staat iets bijzonders in Jesaja 55:10,11:
Gods Woord omvat Jehovah’s voornemen...
en dat kan zowel mondeling als schriftelijk worden overgebracht.
We noemen de Bijbel Gods geschreven Woord en dat is terecht.
Maar lang voordat het schrift werd uitgevonden...
bracht Jehovah zijn voornemen mondeling over.
God zei: Er moet licht komen, toen kwam er licht.
Jehovah maakte via Jesaja duidelijk dat hij altijd zijn doel of voornemen bereikt.
Dus hoe sterk tegenstanders van dat voornemen ook lijken...
uiteindelijk zullen ze altijd verliezen.
Houd dat in gedachten als je te maken krijgt met...
tegenstanders die onverslaanbaar lijken.
We gaan wat Bijbelse voorbeelden bespreken...
die dat goed laten uitkomen.
Denk bijvoorbeeld aan de tijd van koning Saul...
Jehovah had Samuël gestuurd om de volgende koning van Israël te zalven.
En in 1 Samuël 16:1 zei God tegen Samuël:
Saul zou vervangen worden door David.
Dat was wat Jehovah wilde.
Op een gegeven moment begreep Saul dat ook.
Sterker nog, volgens 1 Samuël 23:17 zei zijn zoon Jonathan tegen David:
Jij wordt koning van Israël...
en dat weet mijn vader Saul ook.
Saul bevestigde dat toen hij tegen David zei:
Ik weet heel goed dat jij als koning zult regeren.
Maar ondanks dat probeerde hij David te vermoorden...
en hij werd bijgestaan door een sterk leger.
Blijkbaar was Saul zelf ook een sterke man.
Toch was het nog steeds Gods wil dat David koning werd...
en dat wist Saul.
Dus de vraag is: waarom bleef Saul strijden?
En tegen wie streed hij nou echt?
Niet alleen tegen David. Hij streed tegen God.
Sauls strijd was gedoemd te mislukken.
Ongetwijfeld zette Satan Saul hiertoe aan.
Als Satan ook maar een van Jehovah’s beloften kon laten mislukken...
Maar uiteindelijk kwam Gods woord uit...
David werd koning.
En wie zou, als het zover was, David vervangen?
Ook dat was aan Jehovah om te beslissen en dat deed hij.
1 Kronieken 22:9,10 laat zien dat Jehovah tegen David zei:
Dus Salomo zou de volgende koning van Israël worden.
Wie zou dat kunnen tegenhouden?
Davids zoon Adonia waagde een poging en hij faalde.
Hoe kwam dat?
Hij gaf later toe in 1 Koningen 2:15:
Het koningschap is niet naar mij gegaan maar naar mijn broer...
want Jehovah wilde dat het van hem werd.
Als Adonia dacht dat hij Jehovah te slim af kon zijn...
zat hij er helemaal naast.
Jehovah had ook gezegd dat hij het land Kanaän...
als erfdeel aan de Israëlieten zou geven.
De Kanaänieten hadden andere ideeën.
Ze hadden gehoord van Jehovah’s wonderen in Egypte...
maar toch streden ze tegen hem en dat hebben ze geweten.
Ze kwamen er persoonlijk achter dat wie tegen God strijdt altijd verliest.
Stel dat je bekende strijders tegen God uit Jezus’ tijd zou moeten opnoemen...
dan denk je misschien aan koning Herodes de Grote, de Joodse hogepriester Kajafas...
en misschien de Romeinse gouverneur Pontius Pilatus.
We gaan het even over ze hebben.
Ten eerste: Herodes de Grote.
We gaan naar Mattheüs 2:1,2.
Koningin Herodes kreeg bezoek van astrologen...
en ze stellen een vreemde vraag.
Daar staat:
Is je iets vreemds opgevallen?
Er was geen engel die met die astrologen had gesproken.
Is het echt logisch dat toen ze een ster in de hemel zagen...
ze zelf tot de conclusie kwamen dat de koning van de Joden geboren was?
Dat is vergezocht.
Wie zou ze die conclusie hebben laten trekken?
En wie zou ze dat geweldige idee hebben gegeven...
om de huidige koning van Israël te vragen naar zijn toekomstige rivaal?
Dat lijkt verdacht veel op Satan de Duivel, of niet?
Maar kijk nu eens naar vers 3 en 4.
Herodes vraagt niet waar de toekomstige koning van de Joden geboren zal worden...
hij vraagt waar de Christus geboren zou worden.
Als Joodse proseliet...
zou hij moeten uitzien naar de komst van de Christus, de Messias.
Maar nu de Messias er is, wil hij hem vermoorden.
Herodes strijdt tegen God.
Zou hij winnen?
Nee.
Jezus ontsnapt...
en een paar maanden later sterft Herodes zelf.
Weinigen rouwen om zijn dood.
In Jezus tijd werden de Joodse hogepriesters...
aangesteld en weer afgezet door de Romeinen.
De hogepriester Kajafas was een bekwaam politicus.
Hij wist hoe hij de Romeinen te vriend moest houden...
en daardoor kon hij zijn baan langer behouden dan zijn voorgangers.
En hij had een machtige bondgenoot, Pontius Pilatus.
Met zijn netwerk leek Kajafas onaantastbaar.
Pilatus had zelf ook goede connecties.
Hij had een invloedrijke vriend in Rome, Lucius Sejanus.
Misschien heb je nog nooit van Sejanus gehoord...
maar hij was waarschijnlijk de machtigste man in het Romeinse Rijk.
De keizer liet de meeste grote beslissingen over aan Sejanus.
Hij had veel vijanden, maar die konden hem niks maken.
Tot de herfst van 31 n.Chr...
want toen verloor Sejanus de gunst van de Keizer...
en werd hij ter dood gebracht.
Na die gebeurtenis kondigde de keizer aan...
dat iedereen die bevriend was geweest met Sejanus...
ter dood gebracht moest worden.
Hoe denk je dat Pilatus zich moet hebben gevoeld?
Hij moet echt een mentaal wrak zijn geweest...
want hij en Sejanus waren echt dikke vrienden geweest.
Dus wat denk je dat Pilatus moet hebben gedacht toen de Joodse leiders...
anderhalf jaar nadat Sejanus ter dood was gebracht, riepen:
Als u Jezus vrijlaat bent u geen vriend van Caesar.
Sommige geleerden zeggen dat dit meespeelde...
in Pilatus’ beslissing om Jezus ter dood te laten brengen.
En dat alleen maar om zijn eigen baan te redden.
En behield hij zijn baan?
Nee.
Pilatus werd niet meteen door bliksem getroffen.
Maar nog geen vier jaar nadat hij Jezus had terechtgesteld...
kwam hij in grote problemen en werd hij teruggeroepen naar Rome.
Hij had geen machtige vriend meer om hem te helpen...
en hij werd afgezet als Romeinse gouverneur.
Het is niet duidelijk wat er daarna gebeurde.
Volgens sommigen pleegde Pilatus zelfmoord...
volgens anderen werd hij verbannen.
Wat er ook gebeurde, het was niet positief.
Toen Pilatus zijn baan verloor verloor Kajafas zijn beschermer...
en al snel werd hij afgezet als hogepriester.
Dus deze twee tegenstanders van God, Pilatus en Kajafas...
hadden de ergst mogelijke misdaad begaan.
En het duurde niet lang voordat ze daar de gevolgen van ondervonden.
Wij willen absoluut niet iemand zijn die tegen God strijdt.
Hoe kunnen wij in deze tijd met zijn voornemen meewerken?
Stel je het volgende eens voor.
Een broeder kwetst je, hij zegt iets zonder na te denken.
Het doet je pijn.
Hoe kijkt Jehovah naar die broeder?
Die broeder is een vriend van God.
Jehovah houdt van zijn vrienden en hij wil dat jij ook van ze houdt.
En wat is Jehovah’s voornemen met de broeder die jou heeft gekwetst?
Hij wil dat hij voor eeuwig gelukkig is.
Dus hoe kan je dan meewerken met Jehovah’s voornemen?
Jehovah zal het waarderen als je de fout door de vingers kunt zien.
Maar als je het niet door de vingers kan zien...
wil Jehovah dat je die persoon op een vriendelijke en respectvolle manier benadert.
Je zou iets kunnen zeggen als:
Het zou aan mij kunnen liggen...
maar wat je laatst zei heeft me wel pijn gedaan.
En ik weet dat je het niet zo bedoelde...
maar ik wilde toch even delen hoe ik me voel.
Als hij er goed op reageert en de eenheid weer is hersteld...
kun je je dan voorstellen hoe blij Jehovah is?
In Mattheüs 18...
vertelde Jezus de illustratie van het verloren schaap.
Een man had 100 schapen, eentje raakte zoek.
De herder liet de 99 andere schapen achter...
en deed veel moeite om het verdwaalde schaap terug te vinden.
Is het toeval dat Jezus meteen na dat verhaal...
drie stappen uiteenzette die we moeten volgen...
als iemand een ernstige zonde tegen ons heeft begaan?
In Mattheüs 18:15...
vertelt Jezus wat ons doel moet zijn als we die stappen volgen.
Laten we het lezen:
De broeder die tegen je heeft gezondigd is zoals dat verloren schaap.
Wat moet je doel zijn?
Je broeder winnen.
Niet zijn fout openbaren, niet wraak nemen...
niet je gelijk halen, niet hem vernederen...
maar je broeder winnen.
Net als die liefdevolle herder...
zijn we bereid om veel moeite te doen om zo’n broeder weer terug te brengen.
Natuurlijk is het ook zo dat als de broeder geen berouw heeft van zijn zonden...
de ouderlingen de derde stap die Jezus noemde zullen volgen...
en zal hij helaas uitgesloten worden.
Hoe kunnen we nog meer met Jehovah’s voornemen meewerken?
Door actief mee te doen met het predikingswerk.
Jehovah heeft het gezegd:
Dit goede nieuws van het Koninkrijk moet op de hele bewoonde aarde worden gepredikt.
Velen hebben geprobeerd dat tegen te houden.
In het begin van de twintigste eeuw...
probeerden een paar prominente broeders te voorkomen...
dat iedereen aan het predikingswerk zou deelnemen.
Die broeders vonden het maar al te leuk...
om in een mooi pak openbare lezingen te houden voor een groot publiek.
Maar ze weigerden om zich te vernederen...
door van huis tot huis te gaan.
Zij streden tegen God en ze werden er al gauw door de engelen uitgezift.
Van de meeste van hen hebben we nooit meer iets gehoord.
Zelfs in landen waar ons werk niet verboden is...
hebben tegenstanders van God geprobeerd...
te voorkomen dat we prediken.
‘Jullie hebben een vergunning nodig om van huis het huis te gaan.’
‘Je mag geen tijdschriften aanbieden op straat.’
‘Jullie zijn een gevaarlijke sekte.’
Ze hebben zelfs wetten aangenomen om ons werk te laten stoppen.
Als die wetgevers niet veranderen...
dan hebben ze straks echt een groot probleem.
Jehovah heeft het gezegd: Predik onderweg.
Dat werk zal volbracht worden...
of dat nu met hun steun is of ondanks hun tegenstand.
Dus als mensen tegen God strijden lijken ze er soms mee weg te komen...
maar ze begeven zich op glad ijs.
Ik kan het niet beter verwoorden dan David...
in Psalm 37:1,2:
Dus als machtige tegenstanders onaantastbaar lijken...
denk dan aan wat we besproken hebben.
Het lijkt misschien een tijdje goed te gaan met ze...
maar omdat ze tegen God strijden...
moet je eerder medelijden met ze hebben dan bang voor ze zijn.
Ze staan aan de verkeerde kant...
ze strijden een verloren strijd.
Bedankt broeder Splane voor die aanmoedigende lezing.
Wie tegen God strijdt, verliest altijd.
Dat is echt een geruststellende gedachte.
Als je de ene na de andere uitdaging meemaakt...
is het niet makkelijk om op Jehovah te blijven vertrouwen.
Maar beproevingen kunnen je sterker maken.
Luister goed hoe zuster Sigrid Detoffolli...
uitlegt hoe ze die les heeft geleerd.
De Tweede Wereldoorlog was aan de gang...
en het werd alsmaar erger.
We kregen bericht dat we moesten evacueren.
Dus we vertrokken.
Mensen doen elkaar verschrikkelijke dingen aan.
We waren bang.
Velen hadden allerlei waardevolle spullen meegenomen.
Maar onderweg gooiden ze weer van alles uit hun tas...
omdat het te zwaar werd.
Hoe waardevol die spullen ook waren...
niemand had er meer oog voor.
Op dat moment bewaarden ze alleen dingen die hun leven konden redden, zoals eten.
In die periode...
wist ik nog niet wat ik met mijn leven zou doen.
Maar ik wist dat ik mijn leven niet zou gebruiken...
om rijk te worden.
Om maar te werken en te werken, voor wat?
Op dat moment had ik me nog niet opgedragen aan Jehovah...
maar ik wist wel wie Jehovah was.
We baden tot hem en hij heeft ons zeker geholpen.
In 1946 kwamen we erachter...
dat mijn vader en mijn zus nog leefden.
Het was heel bijzonder...
om als familie weer bij elkaar te kunnen zijn.
Op dat moment woonde mijn vader in de buurt van Berlijn...
dus daar gingen we als familie wonen.
Mijn vader gebruikte het boek De Harp Gods...
om met mijn zus en mij de Bijbel te bestuderen.
En langzaam maar zeker ontstond er een gemeente bij ons thuis.
Nu ik over Jehovah en over het paradijs begon te leren...
wilde ik ook anderen erover vertellen.
Nu had ik een doel in mijn leven.
Ik hoorde over Gilead.
Ik dacht: wauw, daar wil ik naartoe.
Ik wil een zendeling worden...
en anderen vertellen over het paradijs.
Het officiële verbod op ons werk in Oost-Duitsland...
kwam in 1950.
Maar maanden eerder...
hielden de autoriteiten ons al in de gaten.
Mijn vader regelde de lectuur voor de gemeente.
Vaak stuurde hij mij op pad.
Dan fietste ik met de lectuur door het bos.
Het is interessant dat als je in zo’n situatie zit...
dat je het risico loopt opgepakt te worden...
dat je je daar gewoon geen zorgen over maakt.
Je vertrouwt op Jehovah en je doet wat je moet doen.
Dus dat is wat ons gezin deed.
Mijn vader ging naar het bijkantoor en ze zeiden tegen hem:
Max, er wordt een congres gehouden in Berlijn...
maar als je komt neem dan geen Bijbel mee...
geen liederenbundel, helemaal niks.
Toen mijn vader weer thuis was vertelde hij het ons en zei:
Dus als we besluiten te gaan, lijkt het erop dat we niet terugkomen.
Ik zei: Ik ga hoor.
En mijn moeder zei: Ik ook.
We besloten met z’n allen dat we zouden gaan.
Dat betekende dat we opnieuw alles achter moesten laten.
Ik deed gewoon twee jurken aan...
pakte mijn fiets en daar gingen we.
En toen bleek dat kort nadat we waren vertrokken...
er politieagenten bij ons huis kwamen om ons te komen zoeken.
Het was echt een bijzonder voorrecht...
om het congres in Berlijn bij te wonen.
Dus we bedankten Jehovah dat we daar mochten zijn...
dat we mochten luisteren...
en dat we aangemoedigd mochten worden door het geestelijke voedsel.
Na het congres kregen we een vluchtelingenstatus.
Dus toen konden we met het vliegtuig naar West-Duitsland.
Mijn vader zei: Nu zitten we weer zonder spullen.
Ik denk dat het beter is dat we emigreren naar de Verenigde Staten.
Mijn zus woonde daar al.
Dus dan zouden we allemaal weer bij elkaar zijn.
Toen zei ik: Mooi, dan ben ik dichter bij Gilead.
En toen kreeg ik het voorrecht...
om de 29ste klas van Gilead bij te wonen.
Mijn toewijzing was Brazilië...
en dat was gewoon een paradijs.
Daar ontmoette ik mijn man, hij was mijn kringopziener.
Dus ik had het voorrecht om samen met hem mee te reizen.
Dat was echt een geweldige zegening.
De zegeningen die ik nu heb zijn onbetaalbaar.
Het leven is het belangrijkste dat we hebben...
want hoeveel spullen je ook hebt...
je kunt je leven niet verlengen.
En als je dan leert over Jehovah die zijn Zoon gaf...
om ons te bevrijden van alle ellende...
dan is het toch logisch dat je je leven wil gebruiken om hem te dienen.
Vertrouw op Jehovah...
en doe alles wat je kunt om hem met je hele hart te dienen.
Hij zal je nooit in de steek laten.
Het verhaal van zuster Detoffolli komt overeen...
met wat veel van onze broeders en zusters nu meemaken.
Kijk nu naar het verhaal van Luda.
Haar verhaal is gebaseerd...
op de ervaringen van veel van onze broeders en zusters.
Drie dagen geleden begonnen de eerste bommen te vallen.
Toen de gevechten dichterbij kwamen, gingen we schuilen.
Maar ik weet niet hoelang we hier nog kunnen blijven.
Sommigen in de gemeente zijn van plan het land uit te vluchten.
M’n moeder zegt dat wij ook gaan vluchten als het weer iets veiliger wordt.
Maar het voelt alsof dat nooit gaat gebeuren.
Jehovah, ziet u ons wel?
Luda, eet jij het maar op.
We hebben nog een beetje over.
Altijd aan het schrijven, net als je vader.
Bedankt, oma.
Ik weet dat je je zorgen maakt over de broeders en zusters.
Weet je nog wat de dagtekst van vandaag is?
Geen enkel wapen dat tegen je gesmeed wordt, zal succes hebben.
Dat klopt.
Toen ons werk verboden was, deed Satan alles om ons geloof te breken.
En dat jarenlang.
Maar hij kon ons niet laten stoppen met prediken.
Weet je waarom?
Nee.
Niets kan ons scheiden van Jehovah’s liefde.
Ze hebben het geprobeerd...
maar we groeiden alleen nog maar dichter naar Jehovah toe.
Jehovah zorgde toen voor ons...
en dat doet hij nog steeds.
Zelfs als we ons leven verliezen...
zal dat wapen geen succes hebben, vanwege de opstanding.
Luda! Het is zover.
We moeten gaan. Nu!
Het duurde een eeuwigheid om bij het station te komen.
Een voor een vertrokken de treinen.
Er waren zoveel mensen...
en er was zoveel angst.
Veel broeders waren gearresteerd omdat ze niet wilden meevechten.
Maar een paar waren gelukkig nog bij ons.
De soldaat wil jullie legitimatie zien.
Laten we een rij vormen.
Uren voelden als dagen.
Ik vroeg me af of we wel mee zouden kunnen.
Wagon 4 is vol.
Kijk maar wie je nog kwijt kan en stuur de rest maar terug.
Begrepen.
Er is geen plek meer.
Jij daar!
Jij en iedereen achter je:
terug naar de schuilkelders, nu!
Geen zorgen, morgen proberen we het gewoon opnieuw.
Deze kant op, toe maar.
Luda, Jehovah zal voor ons zorgen.
We zijn alleen vertraagd, we zijn niet verslagen.
Kom, ga maar.
Ik ga nog even bij de anderen kijken...
maar ik stuur je een berichtje zodra we meer weten.
Waar zit je over na te denken?
Ik wou gewoon dat papa bij ons was.
Ik weet het.
Je vader kende je door en door.
Ik mis ’m ook.
Als ik verdrietig ben...
denk ik aan Jehovah’s speciale belofte om voor ons te zorgen.
Weet je nog?
Ja.
Psalm 68:5.
Een vader van vaderloze kinderen.
Ik wil op hem vertrouwen.
Dat kun je ook.
De treinen rijden niet meer.
Bommen hebben het spoor verwoest.
Wat? Zitten we hier vast?
Maak je geen zorgen, lieverd.
De broeders weten dat we hier zijn.
Jehovah zal ons niet vergeten.
Laten we samen bidden.
Anna! Sofia! Luda!
Hier, we zijn hier.
Sorry dat het zo lang duurde.
Hebben jullie gehoord over de treinen?
Geen zorgen, er is goed nieuws.
We konden niet vluchten...
maar broeders en zusters in een veilig deel van de stad...
openden hun huis voor ons.
Ik heb geleerd dat oorlog Jehovah niet kan tegenhouden.
Hij vindt altijd een manier om voor zijn volk te zorgen.
Er is niks dat ons kan scheiden van zijn liefde voor ons.
Ik weet niet waar hij ons naartoe zal leiden.
Maar ik vertrouw op hem.
Luda vertrouwde op Jehovah.
Ze werd niet overmeesterd door angst of ontmoediging.
Wat betekent het overmeesterd te worden?
Luister aandachtig hoe broeder Harold Corkern dit uitlegt...
in de volgende ochtendaanbidding.
De uitdrukking die wordt gebruikt in de dagtekst is ‘overmeesterd’.
Waar denk je aan als je hoort dat iemand overmeesterd wordt?
Iemand overmeesteren betekent:
iemand te slim af zijn, vooral door list of bedrog...
iemand om de tuin leiden, te verrassen of te bedwingen.
Dus we moeten altijd op onze hoede zijn.
Want onze vijand de Duivel is er altijd op uit om ons te bedriegen…
of om de tuin te leiden, wanneer hij maar kan.
En we weten dat hij heel veel verschillende tactieken heeft.
In Efeziërs 6:11 worden ze zelfs omschreven als de listen van de Duivel.
Nadenken over de context van onze dagtekst…
helpt ons om twee van die tactieken te herkennen.
Zoek alsjeblieft in je bijbel 2 Korinthiërs 2 eens op.
In de eerste brief van Paulus aan de Korinthiërs...
werd de gemeente beïnvloed door een man die was overmeesterd door Satan.
Hij had grove seksuele immoraliteit bedreven.
Naast het feit dat hij was overmeesterd...
werd het ook nog eens getolereerd in de gemeente.
Dus wat zei Paulus in hele duidelijke taal?
Dan moeten jullie zo iemand aan Satan overgeven.
Verwijder wie kwaad doet uit jullie midden.
En de gemeente reageerde...
en uiteindelijk kreeg deze man...
die zo’n immoreel leven had geleid berouw.
Dus nu was niet langer toegeeflijkheid...
of het tolereren van slechtheid het probleem.
Maar wat was dan het probleem?
Ze moesten deze man nu vergeven.
Kijk mee in 2 Korinthiërs 2 en dan lezen we vers 6:
Die straf die door de meerderheid is gegeven, is genoeg voor zo iemand.
Nu moeten jullie hem van harte vergeven en troosten...
anders bezwijkt hij nog onder al te groot verdriet.
Wie zou er achter dat al te grote verdriet kunnen zitten?
Vers 11:
Zodat we niet door Satan worden overmeesterd...
want we kennen zijn plannen.
Dus de Duivel gebruikt elke tactiek als het gaat om seksuele immoraliteit.
Enerzijds kun je te toegeeflijk zijn...
anderzijds te streng of niet vergevingsgezind.
Deze twee tactieken kunnen ervoor zorgen…
dat Jehovah’s aanbidders afdrijven van hun hemelse Vader.
Laten we het hebben over een andere tactiek die de Duivel gebruikt...
als het gaat om de verleiding van seksuele immoraliteit.
Hij kan iemand ervan overtuigen...
dat je kan experimenteren met dingen die misschien, of eigenlijk zeker...
onrein zijn.
Terwijl je er geen blijvende schade of ernstige consequenties van ondervindt.
Het kan zijn dat iemand iets onreins doet zonder dat het gevolgen lijkt te hebben…
en daardoor denkt dat het oké is.
Maar zo iemand vergeet de fundamentele waarheid die Jehovah ons leert in Galaten 6:7:
Want wat je zaait, zul je ook oogsten.
Om te illustreren hoe de Duivel...
iemand kan misleiden en overtuigen dat hij niet in de problemen zit...
maar toch wordt gevangen…
wil ik iets delen wat lang geleden is gebeurd.
Een groep jonge mannen was aan het vissen bij een meer.
En in het meer zagen ze van die hele grote baarzen...
prachtige vissen.
Ze probeerden het met allerlei soorten lokaas.
Ze hadden wormen en kunstaas...
maar de vis wilde niet bijten.
Maar toen kwam er een oudere man langs, die zei:
geef me eens een van die wormen.
En hij pakte een worm en gooide die in de buurt van waar die grote baarzen zwommen.
Een van die baarzen pakte de worm.
Hij zei: Gooi er nog eentje, nog steeds zonder haakje.
En de baars pakte hem weer.
En toen zei hij:
doe een worm aan de haak en gooi je lijn uit. De vis werd gevangen.
Wat is de les?
De Duivel gebruikt soms ook lokaas en het ziet er vaak heel aantrekkelijk uit.
Er is niets mis mee, het is onschuldig.
Maar bij de Duivel is er altijd een haakje in de buurt.
Altijd iets dat geestelijk, emotioneel, mentaal...
en zelfs lichamelijk schade kan aanrichten.
Het kan letterlijk ons leven kosten...
als we de denkfout maken dat onreinheid ons niet kan schaden.
Naast pleziertjes en de verleidingen die daaraan gekoppeld zijn…
gebruikt de Duivel ook pijn en ellende.
Bijvoorbeeld de ervaring van Job.
Hij verloor zijn bezittingen...
hij verloor zijn kinderen en hij werd heel ziek.
Dat veroorzaakte allerlei lichamelijke en emotionele pijn...
geen plezier.
En in die hele zware periode...
kwamen zijn zogenaamde vrienden om hem te troosten.
En ze beschuldigden hem van een verkeerde houding en slecht gedrag.
Ze zaaiden zelfs twijfel bij Job, of dat probeerden ze in ieder geval…
dat Jehovah toch niet blij zou zijn met wat Job deed.
Dat was een van de zwaarste beproevingen voor Job…
die woorden die zijn vrienden tegen hem zeiden.
In De Wachttoren van 15 augustus 2002 wordt aangehaald...
hoe onze broeders en zusters een grote beproeving op ons geloof kunnen vormen.
Er staat:
Satan maakt nog steeds gebruik van misplaatste raad...
of ondoordachte opmerkingen van vrienden en medegelovigen.
Ontmoediging van binnen de gemeente...
kan ons vertrouwen makkelijker ondermijnen dan vervolging van buitenaf.
Het artikel vertelt verder over een broeder die nu als ouderling dient...
maar vroeger in het leger had gevochten.
Hij had vreselijke dingen meegemaakt.
Maar toen hij te maken kreeg met kritiek en ondoordachte woorden...
van zijn broeders en zusters in de gemeente…
wat zei hij toen over die beproevingen van binnen uit?
Hij zei: Het is het moeilijkste wat ik ooit heb meegemaakt.
Dus wat kan de Duivel gebruiken?
Onze broeders en zusters kunnen soms dingen zeggen of doen...
die de Duivel gebruikt en uitvergroot...
omdat hij wil dat we stoppen met het dienen van Jehovah.
Het is de duidelijk dat Satan een heleboel listen gebruikt...
waarvan we er nog maar een paar hebben besproken deze morgen.
Hoe kunnen we onszelf hiertegen beschermen?
Jakobus 4:7 zegt:
Onderwerp je daarom aan God, maar bied weerstand aan de Duivel.
En als we dat doen...
moeten we altijd in gedachte houden wat Jezus zei in het modelgebed:
Red ons van de goddeloze.
Waarom is dat zo belangrijk?
We dragen Jehovah’s naam.
Hij wil zijn naam heel graag beschermen en hij houdt heel veel van ons.
Hij is onze Vader.
Elke liefhebbende vader zou toch snel reageren als hij ziet dat een van zijn trouwe kinderen...
door een zware beproeving gaat en het gevaar loopt gedood te worden door iemand?
Hoe kijkt Jehovah naar ons?
Zoek het boek Maleachi eens op...
om opnieuw te benadrukken hoeveel Jehovah om ons geeft...
en waarom hij zo snel zal reageren op ons hulpgeroep…
om ons te bevrijden van de goddeloze.
In Maleachi 3:17 staat:
Ze zullen van mij zijn, zegt Jehovah van de legermachten...
op de dag dat ik een speciaal bezit voortbreng.
Ik zal medegevoel met hen hebben...
zoals een man medegevoel heeft met zijn zoon die hem gehoorzaamt.
Dat is een liefdevolle regeling vind je niet?
Jehovah geeft om ons.
Als andere Bijbelvertalingen het hebben over speciaal bezit...
gebruiken ze de uitdrukking: mijn eigendom, mijn meest kostbare bezit, mijn sieraden.
Jehovah houdt van ons.
Jehovah beperkt hoe ver de Duivel kan gaan om ons te beproeven.
Niet meer dan Jehovah toestaat op dit moment.
Een voorbeeld:
denk eens aan het geval van Job, toen er vuur uit de hemel kwam...
en oplaaide onder Jobs schapen en dienaren en ze verteerde.
De Duivel veroorzaakte het en Jehovah liet het toe.
Maar later in 1 Koningen 18, tijdens de vuurproef op de berg Karmel...
werden er twee stieren geofferd om erachter te komen wie de ware God is...
Jehovah of Baäl?
En die aanbidders van Baäl riepen tot hun god van de ochtend tot de avond.
Maar er kwam nog geen vonkje vuur uit de hemel.
Jehovah liet niet toe dat de Duivel ook maar een stier kon verbranden.
Maar hij liet wel toe dat al die schapen werden verbrand.
Jehovah heeft de controle.
En we zijn er zeker van dat wat Jehovah nu toelaat...
wat hij de Duivel ook toestaat ons aan te doen...
of het nou emotionele of fysieke pijn is...
of vervolging of dat hij sommigen van ons zelfs doodt...
Jehovah heeft een oplossing door middel van zijn Zoon Jezus Christus...
om het werk van de Duivel volledig ongedaan te maken.
Dus wat er ook gebeurt...
als we loyaal blijven aan Jehovah en op onze hoede zijn voor de listen van de Duivel…
zullen we niet worden overmeesterd.
Jehovah’s aanbidders zullen geen blijvende schade oplopen...
door deze leugenachtige en bedrieglijke vijand.
Laten wij dus allemaal alert blijven, ons bewust van Satans tactieken…
en Jehovah smeken ons te bevrijden.
Dan kunnen wij er zeker van zijn dat onze lieve hemelse Vader...
ons nooit in de steek zal laten.
Soms gebruikt Satan zelfs goedbedoelende familieleden...
om ons te ontmoedigen Jehovah te dienen.
Heb jij daarmee te maken?
Dan zal de volgende aflevering van Hoe gaat het nu met ze...
je echt aanmoedigen.
Ik ben Karen Malone en ik ben geboren in Iowa.
Maar omdat mijn vader in het leger zat zijn we heel vaak verhuisd.
Als ik erover nadenk hoe Karen in de waarheid is gekomen, raakt het me.
Want ze was de enige van haar familie in de waarheid...
en haar familie bood ook nog eens tegenstand.
Toen ik eenmaal wist wie Jehovah was, nam ik me voor...
om hem voor altijd te dienen en ik wilde dat met vreugde doen.
Ik ontmoette Karen op Bethel.
Ze diende als speciale pionier in Tennessee...
en ik diende op Bethel...
en ze kwam langs voor een tour.
Een jaartje later trouwden we.
En negen maanden later gingen we terug naar Bethel.
In 1980 gingen we Bethel af...
en in dat jaar kregen we onze dochter.
Dat was natuurlijk een verandering...
maar je geeft gewoon je energie en je liefde en je tijd...
aan wat Jehovah je maar ook te doen geeft.
Doordeweeks nam ze de kinderen mee in de velddienst...
en ze maakte er altijd iets leuks van.
Het was voor haar echt belangrijk...
dat als de kinderen meegingen met haar in de velddienst...
dat ze er echt van genoten.
Het is gewoon een kwestie van: zorgen dat je bloeit waar je ook geplant wordt.
We verwachtten niet dat anderen in de gemeente naar ons toe kwamen.
We probeerden zelf het initiatief te nemen om anderen te leren kennen.
We probeerden echt deel uit te maken van de gemeente...
zodat we ons thuis konden gaan voelen.
Gewoon liefde tonen.
Wilden ze soep, dan maakten we soep.
Als ze een maaltijd nodig hadden, of hulp in huis of een oppas...
wat er ook maar nodig was, we wilden ze helpen.
Er zijn zoveel problemen die je van je innerlijke rust kunnen beroven.
Maar of je dat laat gebeuren is een keuze...
dus je laat het niet gebeuren.
In 2007 werden we opnieuw gevraagd voor Bethel en daar zitten we nog steeds.
Ik mocht op de afdeling Gezondheidszorg werken...
waar ik samenwerkte met ervaren personen.
Zorgen dat je bloeit waar je wordt geplant...
was een hele uitdaging toen ik ineens twee computerschermen voor me had, dus ik bad veel.
Ik weet nog dat ik een keer naar het toilet ging en huilend tegen Jehovah zei:
Jehovah, u kunt de Rode Zee in tweeën splijten...
u moet me helpen om de informatie van hier naar hier te krijgen.
Want ik had echt geen idee.
En het mooie eraan was dat twee lieve zusters, Bonnie en Zulma...
met wie ik nog steeds samenwerk...
me echt hebben geholpen en me hebben opgeleid.
Als je je omstandigheden niet kunt veranderen, verander dan je houding.
Dus het was echt iets waar ik veel om bad.
En zoals ik zei...
gaf Jehovah me geweldige zusters die me hielpen en opleidden.
Toen ik in de waarheid kwam...
besefte ik dat er teksten zijn die ons de waarheid leren...
en teksten die ons in de waarheid houden.
Die teksten hebben een speciaal plekje in mijn hart.
Dat zijn teksten waar ik echt op terug kan vallen.
Dus op momenten dat ik het moeilijk heb of als er problemen zijn...
of als er iets speelt wat me van mijn vreugde kan beroven...
dan kan ik terugvallen op die dierbare teksten.
Ze hielpen me om te zeggen: Nee Satan, ik laat je niet winnen.
Mijn favoriete Bijbeltekst, die dat heel goed samenvat...
is Spreuken 27:11, waar staat:
Daar gaat het allemaal om:
Jehovah’s naam en dat we een antwoord geven aan Satan.
Het draait om Jehovah’s soevereiniteit en niet om ons.
We vonden het geweldig om kinderen op te voeden...
en om samen gepionierd te hebben.
We hebben genoten van elk cadeau dat we hebben gekregen.
Ik zeg altijd tegen mijn kinderen:
Elke dag dat we leven is een cadeau van God.
Maar hoe we leven is ons cadeau aan Hem.
De waarheid is alleen zwaar als je je ertegen verzet.
Maar als we gewoon luisteren naar Jehovah en doen wat ons gevraagd wordt...
komen de zegeningen vanzelf.
De allermooiste dag die we nu zouden kunnen hebben...
is niets in vergelijking met de eerste dag in de nieuwe wereld.
Denk daar eens over na!
Als we nu goede keuzes maken, zullen we die dag gewoon meemaken.
Wat zijn we blij...
dat Karen niet alleen steun heeft gekregen van haar geestelijke familie...
maar dat ze nu ook zelf steun aan anderen geeft.
Onze geestelijke familie is echt een bron van vreugde.
En ook van vrede.
Kijk maar naar de nieuwe muziekvideo.
Het leven voelt soms als een storm op zee...
je blijft roeien maar de wind voert je mee.
Dagen zijn dan vol onzekerheid.
Maar als ik bid dan is God dichtbij.
Hij geeft oneindige vrede.
Vrede die stroomt als een rivier.
Door alle stormen heen laat hij me nooit alleen.
Ik weet: alles komt weer goed.
’t Is een stroom die nooit meer ophoudt.
Oneindige vrede.
Ik hoor hoe Jehovah tot me zegt:
‘Vertel me alles maar, ik luister echt.’
Hij laat me merken dat hij van me houdt.
‘t Geeft rust als ik op hem vertrouw.
Hij geeft oneindige vrede.
Vrede die stroomt als een rivier.
Door alle stormen heen laat hij me nooit alleen.
Ik weet: alles komt weer goed.
’t Is een stroom die nooit meer ophoudt.
Oneindige vrede.
Hij geeft oneindige vrede.
Vrede die stroomt als een rivier.
Door alle stormen heen laat hij me nooit alleen.
Ik weet: alles komt weer goed.
’t Is een stroom die nooit meer ophoudt.
Oneindige vrede.
Heb je ook wel eens zo’n dag in de dienst...
dat het lijkt alsof er niemand thuis is?
Kijk dan naar de volgende aflevering van:
IJzer scherpt ijzer.
Want er zijn waarschijnlijk meer gelegenheden...
om getuigenis te geven dan je denkt.
Hallo, ik ben Victor Anibaba...
en dit is: IJzer scherpt ijzer.
Tot nu toe hebben we in deze serie besproken...
hoe je doeltreffender kunt worden in de velddienst...
op verschillende manieren.
Bijvoorbeeld door gesprekken te beginnen...
vragen te stellen...
en beter te worden in het brengen van nabezoeken.
Maar die technieken werken alleen als we mensen ook echt te spreken krijgen.
En soms is dat de grootste uitdaging.
Heb je weleens dagen zoals deze meegemaakt in de dienst...
waarop je helemaal niemand thuis trof?
Als dat zo is vind je het vast leuk om te weten...
dat onze lectuur vol staat met tips over hoe je meer mensen kunt bereiken.
In deze aflevering gaan we drie tips bespreken die heel effectief zijn.
De eerste tip:
Je kunt misschien meer gelegenheden creëren om mensen te spreken...
als je weet waar je moet kijken.
Neem bijvoorbeeld de broeders en zusters die we net zagen.
Oké, er was inderdaad niemand thuis...
maar wil dat zeggen dat er ook niemand was om mee te praten?
Laten we eens kijken.
Hey! -Hi.
Oh, wat een leuke hond.
Wat is zijn naam? -Simba.
En kijk, het gesprek is begonnen.
Nu het echtpaar dat terugliep naar de auto.
Door opmerkzaam te zijn, konden zij ook getuigenis geven.
Hoe opmerkzamer je bent...
hoe meer gelegenheden je zult vinden.
Het gaat erom dat je gefocust blijft op je doel...
namelijk getuigenis geven.
En dat kan niet alleen aan de deur...
maar dat kan ook tussen de deuren door.
En wat is de tweede tip die we gaan bespreken?
Dat is:
Hoe vaak ben je in jouw gebied...
iemand tegengekomen die een andere taal spreekt?
In Londen, waar ik vandaan kom...
komt dat heel vaak voor.
Maar tegenwoordig vind je niet alleen in de grote steden...
die mix van culturen en talen.
Over de hele wereld zie je die ontwikkeling terug.
Dus wat kun je doen om daarop voorbereid te zijn?
We hebben niet de gave om in talen te spreken...
zoals in de eerste eeuw met Pinksteren.
We hebben een andere gave:
Met deze app kun je een eenvoudige presentatie oefenen...
in tientallen verschillende talen.
Laten we eens kijken.
Het is heel gebruiksvriendelijk gemaakt.
Als eerste stel je de hoofdtaal in, de taal die je spreekt.
Daarna kies je de taal die je wilt gaan leren.
Ga dan naar predikingsvaardigheden...
en kijk onder begroeten en kennismaken, om te leren hoe je iemand kunt begroeten.
Hallo. Dobryi den’.
En: Ik vind het leuk kennis met je te maken.
Pryyemno poznayomytys’a.
Dobryi den’.
Pryyemno poznayomytys’a.
Dat leek nergens op, nog een keertje.
Dobryi den’.
Pryyemno poznayomytys’a.
Ik moet nog een beetje aan mijn accent werken...
maar je snapt het idee wel.
Met een beetje oefenen kun je eenvoudige vragen stellen...
en je kunt zelfs een Bijbeltekst aanhalen en uitleggen.
Het werkt echt.
Kijk eens naar een voorbeeld.
Goedemorgen mevrouw, hoe gaat het met u?
Ik praat geen Nederlands.
O, Arabisch misschien? -Ja.
Wat een prachtige manier om nog meer mensen in ons gebied te bereiken.
Als je het een beetje overweldigend vindt...
om een hele presentatie in een andere taal te leren...
doe dan het volgende.
Leer gewoon een begroeting.
Het zijn maar een paar woordjes...
maar onderschat niet wat een kracht het heeft...
om iemand te begroeten in zijn moedertaal...
en met een warme glimlach.
Het kan iemands hart openen...
en het kan de weg openen om terug te komen met iemand die hun taal wel spreekt.
En, dat brengt ons bij onze derde tip.
Dat betekent in de eerste plaats dat we alle afwezigen alsnog proberen te bereiken.
Misschien op een andere dag of op een ander tijdstip.
En mocht dat niet lukken...
probeer dan brieven schrijven of telefoongetuigenis.
Die methode werkte heel goed tijdens de pandemie...
en ook nu kan het een hulp zijn om degenen te bereiken die niet thuis waren.
Op welke manier we ook met iemand in contact zijn gekomen...
zorg dat je ze niet vergeet.
Maar ga snel terug om verder te praten met iemand die interesse heeft getoond.
Het is echt een uitdaging om iedereen in het gebied te bereiken.
Maar denk aan de tips die we vandaag hebben besproken.
Dat kan je helpen je dienst grondig uit te voeren.
Als je dat doet, volg je het voorbeeld van Jezus...
die iedereen de gelegenheid wilde geven om Jehovah te leren kennen.
Wat een geweldige suggesties voor onze dienst.
Ik kijk er nu al naar uit om ze te gebruiken...
tijdens de uitnodigingsactie voor het komende congres.
Wil je alvast een voorproefje van wat je kunt verwachten...
tijdens het congresprogramma?
Meer dan ooit hebben we behoefte aan goed nieuws.
Het goede nieuws dat we nodig hebben, komt niet van mensen.
Het komt van de gever van echte hoop, Jehovah God.
En het heeft alles te maken met zijn Zoon, Jezus Christus.
Wat is dit goede nieuws? Is het betrouwbaar? En hebben we er nu al wat aan?
Het ‘Deel het goede nieuws!’-congres van Jehovah’s Getuigen van 2024...
versterkt je vertrouwen in God en zijn Zoon.
Het goede nieuws van Gods Koninkrijk helpt je nu al met problemen om te gaan...
en bereidt je voor op eeuwig leven in de toekomst.
Dat is pas goed nieuws.
Het congres van dit jaar biedt ons echt veel om naar uit te kijken.
En wat hebben we vandaag een geloofversterkend programma gehad.
We hebben geleerd dat wie tegen God strijdt, altijd verliest.
We laten zien dat we met Jehovah willen samenwerken...
door de vrede te bewaren in de gemeente...
en door ons best te doen in de prediking.
We hebben ook gezien dat Luda leerde...
dat Jehovah zijn loyale aanbidders nooit in de steek laat.
En de muziekvideo liet op een geweldige manier zien...
dat Jehovah vrede en kracht geeft aan degenen die op hem vertrouwen.
We willen nog een leuk nieuwtje met jullie delen.
We zijn heel blij...
om een nieuwe serie voor kinderen te mogen aankondigen...
met de titel: Leer van Jehovah’s vrienden.
De korte animatievideo’s zijn speciaal voor iedereen...
die net is begonnen met lezen.
Door de video’s zullen ze meer leren...
over Bijbelse personen die van Jehovah hielden.
Je kunt ze binnenkort vinden op JW Broadcasting.
Deze maand gaan we op bezoek...
in het land dat bekend staat als het land van de integere mensen.
Welk land zou dat zijn?
De naam van het land bestaat uit twee woorden:
oprechtheid in het Mooré...
en vaderland in het Jula.
Het is Burkina Faso, een binnenstaat in West-Afrika.
De eerste Koninkrijksprediker kwam in 1959 in Burkina Faso aan...
vanuit Ghana.
In 1972 kwamen de eerste moedige zendelingen aan...
en er zouden nog veel volgen.
En na slechts twee jaar werden er gemeentes opgericht...
in de hoofdstad Ouagadougou...
en in Bobo-Dioulasso in het westen van het land.
Overdag is het gemiddeld zo’n 30 graden...
maar op het hoogtepunt van het droge seizoen...
kan het nog veel warmer worden.
Gasten worden vaak verwelkomd met een glas water.
Een veelvoorkomende uitdrukking in het Mooré is Sãan la koom.
Letterlijk betekent dat: de gast is water.
Jehovah’s volk werkt hard...
om het levengevende water uit de Bijbel te delen.
Ze prediken tot de bijna 23 miljoen mensen...
die wonen in de dorpjes op de savanne en in het bos.
In maart 2023 was er in Burkina Faso...
een nieuw hoogtepunt van 684 hulppioniers.
Op dit moment zijn er meer dan 2000 verkondigers in Burkina Faso.
Dat is een grote prestatie...
want het is lastig om de verschillende dorpen te bereiken.
En er worden door het hele land 66 inheemse talen gesproken.
Twee vertaalkantoren verzorgen de lectuur in het Mooré en Jula.
En de broeders en zusters waren dolgelukkig toen in 2023...
de volledige Nieuwewereldvertaling werd uitgebracht in het Mooré.
De broeders en zusters uit de gemeentes...
Kamboincé Mooré en Tampouy Mooré...
doen jullie de hartelijke groeten.
We hopen dat jullie van dit maandprogramma genoten hebben.
En ik wil je bedanken voor je hulp Saki, ik waardeer het echt.
Graag gedaan.
Vanuit het hoofdkantoor van Jehovah’s Getuigen was dit JW Broadcasting.